Enis Batur

Enis Batur Kimdir?

Tam adı Ahmet Enis Batur olan Enis Batur, 28 Haziran 1952’de Eskişehir’de doğdu. Çocukluğunun bir bölümünü Eskişehir ve Napoli’de, gençlik yıllarını ise İstanbul ve Ankara’da geçirdi. Üniversite eğitimine Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde başladı; daha sonra Paris’e giderek eğitimini burada sürdürdü. Paris yılları, Avrupa edebiyatı ve sanat çevreleriyle doğrudan temas kurmasına imkân sağlayarak sonraki çalışmalarının kültürel çeşitliliğinde etkili oldu.

Yazı hayatına oldukça erken başlayan Batur’un ilk yazısı 1970 yılında, ilk kitapları ise 1973’te yayımlandı. Şiirin yanında deneme, eleştiri, gezi yazısı ve sanat üzerine metinler kaleme aldı. Yazı ve Oluşum başta olmak üzere farklı dergilerin hazırlanmasında görev aldı; Milliyet’in kültür yayınları ve çeşitli ansiklopedi projelerinde yöneticilik yaptı.

1988-2004 yılları arasında Yapı Kredi Yayınları bünyesinde çalışan Batur, Türkiye’de kültür yayıncılığının gelişmesinde etkili olan isimlerden biri oldu. Edebiyat ve düşünce dergilerinin hazırlanmasından antolojilere, ansiklopedilerden kültür projelerine kadar farklı yayın çalışmalarında yer aldı.

Batur’un edebî üretiminin ayırt edici yönlerinden biri disiplinler arası niteliğidir. Şiirle resim, mimari, müzik, fotoğraf ve felsefe arasında ilişkiler kurar. Bu nedenle eserlerini yalnızca şiir veya deneme kategorisi içerisinde değerlendirmek çoğu zaman yeterli değildir.

Enis Batur’un Edebiyat ve Sanata Yaklaşımı

Enis Batur’un çalışmalarında dil, görüntü, hafıza, yolculuk, şehir ve kimlik kavramları sık sık karşılaşır. Geleneksel metin biçimlerinin dışına çıkmayı tercih eden yazar, kitabın fiziksel yapısını da anlatının bir parçası hâline getirebilir.

Bu yaklaşım Simurg Art tarafından yayımlanan sanatçı kitabı niteliğindeki çalışmalarında özellikle belirgindir. Metin, çizim, fotoğraf ve el yazısı kimi zaman aynı eserin içerisinde bir araya gelir. Böylece okuyucu yalnızca yazılı metinle değil, kitabın görsel ve fiziksel tasarımıyla da ilişki kurar.

Enis Batur Kitapları

Simurg Art Yayınları kataloğunda Enis Batur’un şiirden sanatçı kitabına, fotoğraftan deneysel metne uzanan farklı çalışmalarına ulaşmak mümkündür.

Pasaport İçin Pasaport

Pasaport İçin Pasaport, Batur’un kimlik, sınır, yolculuk ve aidiyet kavramlarını kendi şiir evreni içerisinde ele aldığı çalışmalarından biridir. Pasaport kavramı kitapta yalnızca bürokratik bir belge olarak değil, bireyin kimliği ve sınırlar karşısındaki konumu üzerine düşünmeyi sağlayan simgesel bir unsur olarak kullanılır.

164 sayfalık ve renkli olarak hazırlanan kitap, numaralı nüshalarıyla Simurg Art’ın özgün kitap tasarımı yaklaşımını da yansıtır.

KELLE

KELLE, Enis Batur’un insanın tarihsel varlığı, ölüm, beden ve kafatası imgesi etrafında geliştirdiği deneysel çalışmalarından biridir. Kitabın önemli özelliklerinden biri, yazarın el yazısını ve görsel malzemeleri tıpkıbasım tekniğiyle okuyucuya aktarmasıdır.

Metin ile görsel anlatının iç içe geçtiği eser, Enis Batur’un edebiyat ve sanat arasındaki sınırları araştıran çalışmalarının dikkat çekici örneklerinden biridir.

OPERA 5006-6005 – Uçuş

OPERA 5006-6005 – Uçuş, Enis Batur’un uzun soluklu Opera şiir projesinin devamı niteliğindedir. Opera dizisinin ilk cildinden yıllar sonra yayımlanan çalışma, Batur’un şiir, dil ve poetika üzerine geliştirdiği çok katmanlı yaklaşımı sürdürür.

Yazarın şiir anlayışını daha kapsamlı biçimde incelemek isteyen okurlar için eser, modern Türk şiirindeki deneysel arayışları değerlendirmek açısından önemli bir kaynak niteliği taşır.

Yüzgöz Olma

Yüzgöz Olma, metin ile çizimin birbirine yaklaştığı özgün bir sanatçı kitabıdır. Çalışmanın çıkış noktasını Enis Batur’un kısa bir zaman aralığında gerçekleştirdiği yüz ve göz çizimleri oluşturur.

Yüz, bakış, görüntü ve anlam ilişkisi etrafında gelişen kitap; felsefe, görsel sanatlar ve edebiyat arasında bağlantılar kurmasıyla Batur’un disiplinler arası yaklaşımını yansıtır.

Şato (Marquis de Sade)

Şato, Enis Batur’un fotoğraf ile yazıyı bir araya getiren çalışmalarından biridir. Batur’un 1999 yılında Marquis de Sade’ın yaşadığı şatoda çektiği 26 fotoğraf üzerinden hazırlanan eser, yapının restorasyon öncesindeki durumunu görsel bir kayıt olarak sunar.

Sınırlı ve numaralı olarak üretilen kitap, fotoğraf kitabı ile edebî anlatı arasındaki ilişkiye ilgi duyan okurlar için farklı bir Enis Batur çalışmasıdır.

Laqţo d Mimre – Seçilmiş Şiirler

Laqţo d Mimre, Enis Batur’un seçilmiş 30 şiirinin Jan Beṯ-Şawoce tarafından Süryaniceye çevrilmesiyle hazırlanmıştır. Sınırlı sayıda yayımlanan çalışma, Batur’un şiirlerinin farklı bir dil ve kültürel gelenek içerisinde yeniden okunabilmesini sağlar.

Enis Batur’un geniş üretim alanı, onun yalnızca şair veya denemeci olarak tanımlanmasını güçleştirir. Yazı ile görsel sanatlar arasındaki ilişkiyi sürekli araştıran Batur; şiiri, fotoğrafı, çizimi, seyahati ve kişisel hafızayı farklı eserlerde bir araya getirir.

Simurg Art Yayınları tarafından yayımlanan Enis Batur kitapları, özellikle deneysel edebiyat, şiir, çağdaş sanat ve sanatçı kitaplarıyla ilgilenen okuyucular için dikkat çekici bir seçki oluşturur. Pasaport İçin Pasaport’tan KELLE’ye, Şato’dan OPERA’ya uzanan çalışmalar üzerinden Enis Batur’un edebiyat ve sanat arasında kurduğu çok katmanlı dünyayı keşfetmek mümkündür.